Bu kez konuğumuz bir kitap! Yazarı hapiste!
Ceza yargısının Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde otokratik milliyetçi-İslâmcı iktidar koalisyonunun siyasal baskı ve susturma aygıtı olarak çalıştığı günümüz Türkiye’sinde siyasal muhalif veya muhafazakâr ya da milliyetçi değerlere göre aykırı olmak ve bunu ifade etmek, her an gözaltına alınmak, tutuklanmak ve hapis cezasına çarptırılmaya hazır olmak demektir.
Bugün Türkiye hapishanelerinde, bu düşman ceza hukukunun fütursuz biçimde uygulanmasıyla sayısı binlerle ifade edilen mağdurları yatıyor.
Bunların arasında, olmayan bir eylem ve olmayan delillerle ağır hapis cezası alan Gezi Davası mahkûmları da yer alıyor.
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan ve hapishanede dokuz yılını yakında dolduracak olan Osman Kavala’nın yanında, on sekiz yıl ağır hapis cezasını 2022’den beri çekmekte olan Can Atalay, Tayfun Kahraman, Mine Özerden ve Çiğdem Mater…
Hepsi, giderek otoriterleşen iktidarının toplumsal meşruiyetinin derinden sarsılmasıyla Gezi protestoları sırasında ilk kez yüz yüze gelen Tayyip Erdoğan ve şürekâsının, yaşadıkları endişenin öcünü alma operasyonunun seçilmiş aktörleri olarak hapis cezalarını çekiyorlar.
AİHM’in, AYM’nin aksi yöndeki kararlarının hükmünün geçmediği saray güdümlü “yerli ve milli hukuk” düzeninde, şiddete başvurmanın iddianamede bile sözünün edilmediği, Ç hükümeti devirmeye teşebbüs eyleminin en ufak bir emaresinin olmadığı hayali bir suçtan dolayı hapisteler.
Çiğdem Mater katılmadığı bir toplantı, çekmediği bir dokümanter film, katılmadığı eylemler gerekçe gösterilerek on sekiz yıl hapis cezası aldı.
Duruşma salonundan doğruca hapishaneye yollandığı günden beri neşesini, keskin dilini, çarpıcı tespitlerini hiç kaybetmeden bir yandan içeriden içeriye, hapishane yaşamına, mahpuslara; diğer yandan içeriden dışarıya, dışarıda olanlara bakarken insanın, insanların içine, içimize bakıyor.
Tuhaf, Saçma, Neyse…
İçeriden Dışarıya Bakmak, onun hapishanede yazdığı metinleri, daha önce yayımlanmış yazılarını ve kendisiyle yapılmış bir söyleşiyi bir araya getiriyor.
Kitap, içerideki hayatı anlatırken dışarıya da bakıyor: Ülkeye, dünyaya, adalete ve hapishane duvarlarının ardında sürüp giden yaşama. Mater’in okuduklarıyla, gözlemleriyle ve kendine açtığı özgürlük alanıyla biçimlenen bu anlatıda, ağır olanın içinden canlı, neşeli ve yer yer yakıcı bir ses yükseliyor.
Çiğdem Mater’i aramızda ağırlayamıyoruz. Bu kez kitabını konuk ediyor, sayfalarından yola çıkarak onunla bir söyleşi kuruyoruz. Hapishanenin neyi susturabildiğini, neyi susturamadığını; içeriden dışarıya bakmanın bize ne gösterdiğini birlikte konuşacağız.
Bu kez konuğumuz bir kitap. Ama o kitabın içinden bize Çiğdem Mater sesleniyor.
Buluşmak ve birlikte konuşmak için herkesi bekliyoruz.
ÇİĞDEM MATER kimdir?
Çiğdem Mater, sinema yapımcısı ve gazetecidir. 1978’de doğdu. Anadolu Üniversitesi Sinema ve Televizyon Bölümü’nden mezun oldu; Marmara Üniversitesi’nde medya sosyolojisi alanında yüksek lisans yaptı. 1997–2005 yılları arasında ABC News, Sky News, Boston Globe, ARTE, Le Nouvel Observateur, Radio France Internationale ve Los Angeles Times gibi uluslararası medya kuruluşlarında çevirmen, yapımcı ve muhabir olarak çalıştı. 2005–2009 arasında Anadolu Kültür’de, ağırlıkla Kafkas programlarından sorumlu koordinatörlük yaptı.
Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezi’nde koordinatör olarak görev aldı; Türkiye-Ermenistan Sinema Platformu’nun koordinatörlüğünü yürüttü. Daha sonra Anadolu Kültür’e danışman olarak destek vermeyi sürdürdü. Mater, belgesel, kısa ve uzun metrajlı filmlerde yapımcı olarak çalıştı. Fotoğraflarda yer alan filmografide Çoğunluk, Walkers, Sivas, Toz Bezi, İnsan Seli, Weldi, Katman, Soluk, Bekar Evi, Ah, Asuman!, Letters from Silivri, Kaya, Disturbed Earth, Yaban, Kurak Günler ve Beder bulunuyor. Çoğunluk’ta yardımcı yapımcı, Sivas’ta ortak yapımcı olarak yer aldı; Toz Bezi’nin yapımcılığını üstlendi. Ai Weiwei’nin İnsan Seli belgeseli ve Mohamed Ben Attia’nın Weldi filmi gibi uluslararası projelerde yürütücü yapımcı olarak çalıştı. 2022’de 59. Antalya Altın Portakal Film Festivali Ulusal Yarışması’nda Cahide Sonku Ödülü’ne değer görüldü.
Çiğdem Mater, Gezi Davası kapsamında 25 Nisan 2022’de 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve tutuklandı. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 28 Eylül 2023’te hakkındaki mahkûmiyet kararını onadı. Mater, Gezi eylemleri üzerine bir film fikri bulunduğunu, ancak yargılandığı filmin çekilmediğini savunmasında dile getirdi. 2026 yazında önce İzmir Şakran’a, beş gün sonra da Silivri’deki Marmara Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na sevk edildi. İletişim Yayınları’ndan Eylül 2026’da Tuhaf, Saçma, Neyse… İçeriden Dışarıya Bakmak isimli kitabı yayımlandı.
